Klingon wiskunde

Klingon wiskunde zit een beetje anders in elkaar dan waar Terrans aan gewend zijn. Maltz heeft uitgelegd hoe we simpele wiskundige functies zoals optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen kunnen bespreken. Er zijn verschillende manieren hoe dit kan worden gedaan, maar de meest voorkomende gebruikt de werkwoorden boq "verbinden met, een bondgenootschap vormen" (in het Engels: ally with, form an alliance (1)) en chen "zich vormen".

Voorbeelden maken het gebruik van deze woorden duidelijker.

Optellen

"4 + 3 = 7" zou zijn wej boq loS; chen Soch, letterlijk: "vier verbindt zich aan drie, zeven vormt zich". Het is ook mogelijk om de nummers die worden opgeteld om te draaien: loS boq wej; chen Soch.

Merk op dat de nummers in deze wiskundige constructie (ook degenen hoger dan "één") enkelvoud blijven, ook in grammaticale zin. Men zegt: wa' boq cha'; chen wej "2 + 1 = 3" (_twee verbindt zich aan één, drie vormt zich") _, niet wa' luboq cha'... De prefix lu-, die een derde persoon meervoud onderwerp en derde persoon enkelvoud voorwerp aangeeft wordt niet gebruikt. Het onderwerp ("twee" in het voorbeeld) wordt beschouwd als enkelvoud.

Aftrekken

Voor aftrekken wordt de suffix -Ha' "ongedaan maken" verbonden met boq wat resulteert in boqHa', letterlijk "ontbinden van een bondgenootschap" or "niet meer associëren met" (2) "4 - 3 = 1" wordt dan loS boqHa' wej; chen wa', letterlijk, "drie ontbindt zich van vier, één vormt zich".

Wanneer je aftrekt kunnen onderwerp en object niet omgekeerd worden, zonder dat de vergelijking verandert. wej boqHa' loS wordt "3 - 4" en het antwoord wordt dan negatief (een concept die Maltz heeft uitgesteld tot een later tijdstip).

Vermenigvuldiging

In het Klingon verbindt een nummer zich met zichzelf om te kunnen vermenigvuldigen. Daarom wordt de suffix -'egh "zichzelf" gebruikt: boq'egh "bondgenootschap vormen met zichzelf." Het is daarom nodig om te aan te geven hoe vaak dit verbinden met zichzelf dan gebeurt.

Bijvoorbeeld: "2 x 3 = 6" wordt cha'logh boq'egh wej; chen jav, letterlijk "twee keer, verbindt drie zich met zichzelf, zes vormt zich". De cijfers en het antwoord kunnen worden omgekeerd: wejlogh boq'egh cha' ("3 x 2," "drie keer verbindt twee zich met zichzelf").

Delen

Net zoals bij aftrekken ontbindt een cijfer zich, in het geval van delen is dit parallel aan vermenigvuldigen: het ontbindt zichzelf een aantal keren van zichzelf. Hierbij wordt het werkwoord: boqHa''egh "niet meer bondgenoot van zichzelf zijn" gebruikt, wat zowel -Ha' "ongedaan maken" als -'egh "zichzelf" bevat.

Bijvoorbeeld: "6 / 3 = 2" is wejlogh boqHa''egh jav; chen cha', "drie keer ontbindt zes zich van zichzelf, twee vormt zich". Als je de cijfers verwisselt van plaats, verandert de vergelijking. javlogh boqHa''egh wej wordt "3 / 6" en het antwoord is dan een breuk (ook een onderwerp waar Maltz nog niet op in wou gaan).

Zie ook

Aanmerkingen

1 : Om de vertaling zo efficiënt mogelijk te houden kies ik (QISta') hier het werkwoord "verbinden" als Nederlandse vertaling, omdat dit korter is dan "vormt een bondgenootschap met".

2 : Voor aftrekken kies ik daarom voor de Nederlandse vertaling "ontbinden". - QISta'

Categorie: Woordenschat    Laatste bewerking: 09 Sep 2014, door KlingonTeacher    Eerste versie: 18 Aug 2014 door ChristaW


History: r5 < r4 < r3 < r2 - View wiki text
 
The Klingon Language Wiki is a private fan project to promote the Klingon language. See Copyright notice for details.